Γηριατρική Φυσικοθεραπεία: Κίνηση και Αυτονομία σε Κάθε Ηλικία
Η γήρανση συνοδεύεται φυσιολογικά από μεταβολές στη μυϊκή δύναμη, στην ισορροπία, στην ταχύτητα βάδισης και στη φυσική αντοχή. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η απώλεια της λειτουργικότητας είναι αναπόφευκτη.
Ακόμη και σε προχωρημένες ηλικίες, ο ανθρώπινος οργανισμός διατηρεί σημαντική ικανότητα προσαρμογής στην άσκηση. Ένα σωστά σχεδιασμένο πρόγραμμα γηριατρικής φυσικοθεραπείας μπορεί να υποστηρίξει τη δύναμη, την κινητικότητα, την ισορροπία και την αυτονομία του ηλικιωμένου.
Άσκηση και πρόληψη των πτώσεων
Η θεραπευτική άσκηση αποτελεί βασικό μέρος της πρόληψης των πτώσεων στους ηλικιωμένους. Η προοδευτική ενδυνάμωση μπορεί να βελτιώσει τη μυϊκή δύναμη και τη λειτουργική ικανότητα, ενώ η εκπαίδευση ισορροπίας συμβάλλει στη μεγαλύτερη ασφάλεια κατά τη βάδιση και τις καθημερινές μετακινήσεις.
Μεγάλη συστηματική ανασκόπηση της Cochrane, η οποία συμπεριέλαβε 108 τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες και 23.407 ηλικιωμένους, έδειξε ότι τα προγράμματα άσκησης μειώνουν τον αριθμό των πτώσεων. Ιδιαίτερα σημαντικά φαίνεται να είναι τα προγράμματα που περιλαμβάνουν ασκήσεις ισορροπίας και λειτουργικές δραστηριότητες, με την ενδυνάμωση να εντάσσεται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ανθρώπου. Sherrington et al., Cochrane
Τι είναι η γηριατρική φυσικοθεραπεία;
Η γηριατρική φυσικοθεραπεία δεν είναι απλώς «γυμναστική για ηλικιωμένους». Πρόκειται για μια εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση, η οποία βασίζεται στην αξιολόγηση:
- της βάδισης,
- της ισορροπίας,
- της μυϊκής δύναμης,
- της κινητικότητας,
- της αντοχής,
- της λειτουργικής ικανότητας,
- του κινδύνου πτώσεων.
Με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, σχεδιάζεται ένα ασφαλές και προοδευτικό πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στην ηλικία, στο ιατρικό ιστορικό, στις δυνατότητες και στους προσωπικούς στόχους του ηλικιωμένου.
Τι μπορεί να περιλαμβάνει το πρόγραμμα;
Ένα πρόγραμμα γηριατρικής φυσικοθεραπείας μπορεί να περιλαμβάνει:
- έγερση και κάθισμα από καρέκλα,
- εκπαίδευση βάδισης,
- αλλαγές κατεύθυνσης,
- ασκήσεις στατικής και δυναμικής ισορροπίας,
- προοδευτική μυϊκή ενδυνάμωση,
- εκπαίδευση σε σκάλες,
- εξάσκηση σε λειτουργικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.
Οι ασκήσεις επιλέγονται με βάση τις πραγματικές ανάγκες του ανθρώπου και συνδέονται με συγκεκριμένες καθημερινές λειτουργίες, όπως το να σηκωθεί με ασφάλεια, να περπατήσει μέσα στο σπίτι ή να μετακινηθεί σε εξωτερικό χώρο.
Φυσικοθεραπεία σε ηλικιωμένους με άνοια
Ακόμη και όταν υπάρχει γνωστική έκπτωση ή άνοια, η κινητική παρέμβαση μπορεί να έχει ουσιαστική αξία. Οι απλές οδηγίες, η επανάληψη, η σταθερή ρουτίνα και η χρήση γνώριμων κινήσεων μπορούν να υποστηρίξουν τη διατήρηση της βάδισης, της κινητικότητας και της αυτονομίας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η παρέμβαση χρειάζεται να προσαρμόζεται στο επίπεδο κατανόησης, στη γενική κατάσταση και στις ιδιαίτερες ανάγκες του ηλικιωμένου, με έμφαση στην ασφάλεια και στη λειτουργική συμμετοχή.
Στόχος είναι η διατήρηση της αυτονομίας
Στόχος της γηριατρικής φυσικοθεραπείας δεν είναι απλώς η βελτίωση μιας μέτρησης σε ένα τεστ.
Στόχος είναι ο άνθρωπος να μπορεί να σηκωθεί, να περπατήσει, να διατηρήσει την ισορροπία του και να συνεχίσει να συμμετέχει όσο το δυνατόν περισσότερο στην καθημερινή και κοινωνική του ζωή.
Η διατήρηση της κίνησης είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ανεξαρτησία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής σε κάθε ηλικία. Η προσέγγιση ICOPE του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δίνει αντίστοιχη έμφαση στην εξατομικευμένη φροντίδα, στη λειτουργική ικανότητα και στην πρόληψη ή επιβράδυνση της μείωσης της κινητικότητας. World Health Organization – ICOPE